**Quy trình chẩn đoán rụng tóc: Từ thăm khám lâm sàng, nội soi da đến xét nghiệm cận lâm sàng**
Có rất nhiều nguyên nhân gây rụng tóc, và chẩn đoán chính xác là bước đầu tiên để điều trị hiệu quả.
Bác sĩ thường sẽ tuần tự thu hẹp phạm vi theo trình tự: “Thăm khám lâm sàng → Nội soi da → Xét nghiệm cận lâm sàng”.
Nội dung dưới đây sẽ hệ thống hóa quy trình này cho bạn, chỉ mang tính tham khảo, không cấu thành lời khuyên y tế.
—
**Bước một: Thăm khám lâm sàng – Tìm hiểu câu chuyện rụng tóc của bạn**
Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết tiền sử bệnh của bạn, nghe có vẻ đơn giản nhưng đây lại là bước quan trọng nhất.
Những thông tin bạn cần cung cấp bao gồm: Tình trạng rụng tóc kéo dài bao lâu, xuất hiện đột ngột hay ngày càng nặng hơn, mỗi ngày rụng khoảng bao nhiêu sợi tóc.
Bác sĩ cũng sẽ quan tâm đến vị trí tóc mỏng đi (đỉnh đầu, trán hay toàn bộ đầu), có kèm theo ngứa da đầu hay đau không.
Ngoài ra, gần đây bạn có gặp các sự kiện căng thẳng như sốt, phẫu thuật, giảm cân mạnh, sinh nở hay không – những yếu tố này đều có thể gây rụng tóc telogen.
Tiền sử gia đình có người bị rụng tóc tương tự hay không là yếu tố rất quan trọng để chẩn đoán rụng tóc nội tiết tố nam (thường gọi là “rụng tóc do tăng tiết bã nhờn”).
Tiền sử dùng thuốc (ví dụ: thuốc tránh thai, thuốc chống trầm cảm, thuốc hóa trị) và lối sống (ví dụ: buộc tóc quá chặt, tần suất uốn nhuộm) cũng cần được khai báo trung thực.
—
**Bước hai: Nội soi da – Quan sát da đầu và nang tóc bằng “kính lúp”**
Nội soi da là một thiết bị đặc biệt có nguồn sáng và kính phóng đại, cho phép quan sát không xâm lấn lớp bề mặt da đầu và lỗ nang tóc.
Bác sĩ sẽ bôi một ít gel lên da đầu của bạn, sau đó đưa đầu ống nội soi da lại gần, chỉ trong vài giây là có thể thấy hình ảnh phóng đại rõ nét.
Thông qua nội soi da, có thể đánh giá lỗ nang tóc có mở bình thường không, độ dày của thân tóc có đồng đều không, có tóc gãy hay tóc hình chấm than hay không (gợi ý rụng tóc từng mảng).
Biểu hiện điển hình của rụng tóc nội tiết tố nam là hiện tượng teo nhỏ nang tóc – ban đầu một nang tóc có thể mọc 2-3 sợi tóc, giờ chỉ còn một sợi lông tơ mảnh.
Nội soi da cũng có thể giúp loại trừ các bệnh lý đặc biệt như nhiễm nấm da đầu (thấy tóc hình dấu phẩy), lupus ban đỏ dạng đĩa (kèm theo nút sừng nang lông).
Xét nghiệm này không đau, nhanh chóng và là một trong những công cụ chẩn đoán thường dùng nhất tại phòng khám.
—
**Bước ba: Xét nghiệm cận lâm sàng – Từ xét nghiệm máu đến giải phẫu bệnh**
Nếu thăm khám lâm sàng và nội soi da vẫn chưa xác định rõ nguyên nhân, bác sĩ sẽ đề nghị thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng.
Các xét nghiệm máu phổ biến nhất bao gồm: Công thức máu toàn phần (loại trừ rụng tóc do thiếu máu), Ferritin (đánh giá dự trữ sắt), Chức năng tuyến giáp (cả cường giáp và suy giáp đều có thể gây rụng tóc).
Đối với nữ giới, xét nghiệm sáu hormone sinh dục (ví dụ: Androstenedione, Testosterone tự do) giúp phát hiện các vấn đề nội tiết như hội chứng buồng trứng đa nang.
Nếu nghi ngờ bệnh tự miễn, có thể xét nghiệm kháng thể kháng nhân (ANA) hoặc kháng thể kháng giáp.
Sự thiếu hụt các vi chất như Vitamin D, Kẽm, Selen cũng có thể liên quan đến rụng tóc, nhưng việc tầm soát nên dựa trên các chỉ định lâm sàng, không phải là xét nghiệm thường quy.
Trong một số rất ít trường hợp, cần sinh thiết da đầu – lấy một mẩu mô nhỏ ở da đầu để phân tích bệnh lý dưới kính hiển vi, dùng để phân biệt rụng tóc do sẹo hoặc các dạng rụng tóc từng mảng đặc biệt.
Sinh thiết là xét nghiệm xâm lấn, thường chỉ được cân nhắc khi các phương pháp trên không chẩn đoán được.
—
**Tổng kết và lưu ý**
Toàn bộ quy trình chẩn đoán tuân theo nguyên tắc từ đơn giản đến phức tạp: ưu tiên không xâm lấn trước, xâm lấn sau; hỏi bệnh chủ quan trước, xét nghiệm khách quan sau.
Hầu hết các dạng rụng tóc phổ biến (như rụng tóc nội tiết tố nam, rụng tóc telogen) có thể được chẩn đoán xác định thông qua thăm khám lâm sàng kết hợp nội soi da mà không cần xét nghiệm bổ sung.
Xét nghiệm cận lâm sàng chủ yếu được sử dụng để sàng lọc các bệnh nội khoa, không phải ai bị rụng tóc cũng cần làm.
Nếu bạn bị rụng tóc nhiều không rõ nguyên nhân, da đầu đỏ hoặc có sẹo, kèm theo các triệu chứng toàn thân (như mệt mỏi, sụt cân), hãy đến gặp bác sĩ kịp thời.
**Chỉ mang tính tham khảo, không cấu thành lời khuyên y tế.**
Nếu có vấn đề về rụng tóc, bạn nên đến khám tại khoa Da liễu của bệnh viện chính quy để bác sĩ thực hiện đánh giá cá thể hóa.