Rụng tóc là chủ đề được nhiều người quan tâm, trên thị trường cũng tràn ngập các loại thực phẩm bổ sung dinh dưỡng được quảng cáo có thể “mọc tóc”.
Tuy nhiên, trước khi cân nhắc sử dụng bất kỳ loại thực phẩm bổ sung nào, cần phải xác định rõ một nguyên tắc cốt lõi: **Đại đa số các trường hợp rụng tóc không phải do thiếu hụt một chất dinh dưỡng đơn lẻ gây ra.**
Bổ sung một cách mù quáng không chỉ lãng phí tiền bạc mà còn có thể mang lại rủi ro cho sức khỏe. Dưới đây, dựa trên các nghiên cứu khoa học hiện có, sẽ lần lượt giới thiệu mối quan hệ giữa biotin, kẽm, vitamin D với chứng rụng tóc.
—
**Biotin (Vitamin B7)**
Biotin tham gia vào quá trình tổng hợp axit béo, chuyển hóa axit amin và tân tạo đường trong cơ thể, có vai trò nhất định đối với sức khỏe của da, tóc và móng.
Tuy nhiên, **tình trạng thiếu hụt biotin thực sự là cực kỳ hiếm gặp**, chỉ có thể xảy ra ở những người ăn lâu dài trứng sống (có chứa avidin) hoặc bệnh nhân bị rối loạn hấp thu ở ruột.
Các triệu chứng khi thiếu hụt biotin bao gồm tóc thưa, rụng tóc, phát ban, móng giòn… – nhưng **điều ngược lại không đúng**: Đại đa số người bị rụng tóc không thiếu hụt biotin.
Nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng phát hiện ra rằng, đối với những người khỏe mạnh không bị thiếu hụt biotin, việc bổ sung thêm biotin không thể cải thiện đáng kể tình trạng rụng tóc.
Chỉ những bệnh nhân được xác nhận thiếu hụt biotin thông qua xét nghiệm máu, khi bổ sung dưới sự hướng dẫn của bác sĩ mới có thể có lợi.
Hàm lượng biotin trong các sản phẩm bổ sung “chống rụng tóc” trên thị trường thường vượt xa khuyến nghị lượng tiêu thụ hàng ngày (khoảng 30 microgam), nhưng phần dư thừa sẽ được đào thải qua nước tiểu.
**Tuyệt đối không đánh đồng việc “thiếu hụt gây rụng tóc” với “bổ sung là có thể chống rụng tóc”.**
—
**Kẽm**
Kẽm là đồng yếu tố của hàng trăm loại enzyme trong cơ thể, tham gia vào quá trình tổng hợp protein, sửa chữa DNA và phân chia tế bào, đóng vai trò quan trọng đối với chu kỳ tái tạo của nang tóc.
Thiếu kẽm nghiêm trọng (ví dụ như bệnh nhân viêm da đầu chi do ruột) thực sự có thể gây rụng tóc, và có thể kèm theo các triệu chứng như giảm vị giác, vết thương chậm lành.
Nhưng **hầu hết người bình thường có lượng kẽm hấp thụ là đủ**. Ăn chay lâu dài, tiêu chảy mãn tính, phẫu thuật đường tiêu hóa hoặc một số loại thuốc (ví dụ thuốc lợi tiểu) có thể làm tăng nguy cơ thiếu kẽm.
Kết quả nghiên cứu lâm sàng không thống nhất: Một số nghiên cứu quan sát cho thấy nồng độ kẽm trong máu của một số bệnh nhân rụng tóc (ví dụ rụng tóc từng mảng) thấp hơn, nhưng mối quan hệ nhân quả vẫn chưa rõ ràng.
Bổ sung kẽm có thể có ích cho tình trạng rụng tóc ở những người thiếu kẽm rõ rệt, nhưng **bổ sung kẽm quá mức (vượt quá 40 miligam mỗi ngày) lại có thể ức chế sự hấp thụ đồng, gây rối loạn hệ miễn dịch, thậm chí làm nặng thêm tình trạng rụng tóc**.
Do đó, trong trường hợp chưa xét nghiệm nồng độ kẽm huyết thanh, việc tự ý bổ sung kẽm liều cao gây hại nhiều hơn lợi.
—
**Vitamin D**
Các thụ thể vitamin D tồn tại rộng rãi trong các tế bào nang tóc, các thí nghiệm trên động vật cho thấy chuột thiếu vitamin D bị cản trở quá trình mọc tóc.
Về các nghiên cứu trên người, nhiều nghiên cứu cắt ngang phát hiện ra nồng độ vitamin D huyết thanh ở bệnh nhân rụng tóc từng mảng và rụng tóc nội tiết tố nam thấp hơn so với nhóm đối chứng khỏe mạnh.
Tuy nhiên, **mối tương quan không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả**. Nồng độ vitamin D thấp có nhiều khả năng là hiện tượng đi kèm sau khi rụng tóc (ví dụ do giảm hoạt động ngoài trời) hơn là nguyên nhân trực tiếp.
Một số ít thử nghiệm can thiệp quy mô nhỏ cho thấy, bổ sung vitamin D dạng bôi tại chỗ hoặc đường uống có cải thiện nhất định cho bệnh nhân rụng tóc từng mảng, nhưng kết luận vẫn thiếu bằng chứng chất lượng cao.
Quan trọng hơn, **bổ sung vitamin D quá mức có thể dẫn đến tăng canxi máu, gây tổn thương thận**.
Khuyến nghị nên hấp thụ vitamin D thông qua tắm nắng, các loại thực phẩm như cá béo giàu dầu; chỉ khi có sự thiếu hụt rõ rệt (25-hydroxyvitamin D huyết thanh dưới 20 ng/mL) và sau khi được bác sĩ đánh giá mới cần can thiệp bằng thực phẩm bổ sung.
—
**Tổng kết và lưu ý**
Đối với người khỏe mạnh bình thường, chế độ ăn uống cân bằng thường có thể cung cấp đủ các chất dinh dưỡng nêu trên, không cần bổ sung thêm.
Nếu bị rụng tóc kéo dài, trước tiên nên đến khám bác sĩ da liễu, xác định rõ loại rụng tóc (ví dụ rụng tóc nội tiết tố nam, rụng tóc từng mảng, rụng tóc telogen, v.v.) và kiểm tra loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn như rối loạn chức năng tuyến giáp, thiếu máu, bệnh tự miễn, v.v.
Chỉ khi xét nghiệm máu xác nhận có thiếu hụt một chất dinh dưỡng cụ thể, việc bổ sung có mục tiêu dưới sự hướng dẫn của bác sĩ mới là hợp lý.
**Tuyệt đối không coi thực phẩm bổ sung dinh dưỡng là “giải pháp vạn năng” cho chứng rụng tóc**, càng không nên tự ý tăng liều vì không thấy hiệu quả trong thời gian ngắn.
—
**Chỉ mang tính tham khảo, không phải là lời khuyên y tế.**